Prorectorat
Perscrutaziun e svilup
En il prorectorat perscrutaziun e svilup datti adina dapli impurtantas contribuziuns en il context da la scolaziun da las persunas d’instrucziun, da la scola e da l’instrucziun.
L’onn 2025 ha avert pliras vias al prorectorat perscrutaziun e svilup per pudair sustegnair sin fundament dad enconuschientschas la scolaziun da las persunas d’instrucziun sco era fatgs da scola e d’instrucziun. Surtut ils resultats da la dieta Plurilinguitad e minoritads linguisticas en in context global èn sa mussads sco fitg impurtants, perquai che dumondas linguisticas e socioculturalas en connex cun la diversitad en scola, en l’instrucziun ed en l’emprender èn vegnidas tematisadas e discutadas a moda discursiva ensemen cun scienziadas e scienziads da renum naziunal ed internaziunal. Medemamain èn activitads da perscrutaziun en connex cun meds d’instrucziun e cumpetenzas linguisticas vegnidas francadas en discurs naziunals ed a medem temp hai dà in’avischinaziun a las instituziuns che han in’impurtanza internaziunala en mesirar cumpetenzas linguisticas. En il champ da la didactica da la matematica è sa mussà che l’integraziun dals projects currents da MINT en la professura per didactica da la matematica è stada in pass che ha rendì. Quai ha pussibilità da crear in fundament per elavurar enconuschientschas che sa basan sin perscrutaziun e da metter a disposiziun quellas per concepir l’instrucziun fundada sin la scienza. Las activitads en il champ da las scienzas d’educaziun èn stadas sumegliantas. D’ina vart hai dà contribuziuns profiladas cun caracter da basa en revistas cun renum internaziunal. Da l’autra vart èn vegnids publitgads resultats da perscrutaziun ch’èn sa resultads da projects datiers da la pratica. En spezial èn resultats da perscrutaziun era vegnids mess a disposiziun a la politica da furmaziun, sco per exempel a la direcziun d’educaziun dal chantun Tessin. Sin basa da las enconuschientschas preschentadas, vegn ella ussa a decider davart ina refurma da ses sistem da furmaziun dal stgalim secundar I.
Questas lavurs da perscrutaziun e da svilup numnadas qua mussan exemplaricamain ch’il prorectorat sa participescha cun adina dapli attenziun naziunala ed internaziunala a la furmaziun da persunas d’instrucziun che sa basa sin la scienza. Questa dinamica da svilup productiva è francada en l’expertisa profilada da numerusas scienziadas e numerus scienziads che lavuran a la SAP dal Grischun. Els èn stads il punct da partenza per las activitads scientificas numnadas. En spezial han els gidà che las lavurs da perscrutaziun, fatgas a la SAP dal Grischun, vegnan sustegnidas adina dapli e da maniera substanziala da meds finanzials da terzs. Uschia presta la scola auta contribuziuns impurtantas e renconuschidas per basar sin l’evidenza la furmaziun da persunas d’instrucziun resp. per sviluppar la scola e l’instrucziun en general.
Professura
Scienzas d’educaziun
Durant l’onn da rapport ha la professura per scienzas d’educaziun mess l’accent sin la cuntinuaziun da projects da perscrutaziun currents, sin l’extensiun dal team e sin il rinforzament da cooperaziuns naziunalas ed internaziunalas.
En il rom dal project «Flex4Kids» dal FNS (co-direcziun: Sog Yee Mok & Christian Rüede) èn vegnidas realisadas cun success emprimas retschertgas da datas e furmaziuns supplementaras en passa 50 scolas. La finamira dal project è da promover la chapientscha matematica dad uffants da la 3. classa primara durant discurs en classa. En il project Flex4Kids avain nus pudì gudagnar Dimitra Kolovou sco postdoctoranda. Ella porta gronda experientscha en il management ed en l’evaluaziun da datas da PISA e dad ÜGK (ÜGK: Überprüfung der Grundkompetenzen, examinaziun da las cumpetenzas da basa). Nus ans legrain da l’avair dapi l’october 2025 tar nus en il team.
Ultra da quai èn vegnidas rinforzadas cooperaziuns da perscrutaziun. Ensemen cun perscrutadras e perscrutaders da l’Universitad da Turitg, da la SAP da Turitg e da la SAP FHNW è plinavant vegnì concepì e realisà da docentas e docents da las SAPs in nov studi davart las persvasiuns e la savida (studi «BeWiss»; direcziun Francesca Suter) en connex cun l’instruir e l’emprender. Emprims resultats pon ins spetgar l’onn 2026. En pli ha la professura preschentà emprims resultats d’ina metaanalisa davart l’efficacitad da tools digitals per l’emprender autoregulà e per la prestaziun. Dapi il november 2025 dastgain nus beneventar Janina Täschner da la Technische Universität München sco scienziada ospitanta. Cun questas activitads è la colliaziun naziunala ed internaziunala da la professura vegnida rinforzada vinavant.
Professura
Didactica da la matematica
Il svilup da la professura per didactica da la matematica a la SAP dal Grischun è progredì bain il segund onn suenter la nominaziun. La professura ha suandà l’accent da perscrutaziun davart l’instruir e l’emprender cun utensils da matematica digitals en lieus d’emprender da MINT ordaifer la scola e contribuescha uschia da profilar la professura. Quai includa era la reconstrucziun da cuntegns da MINT orientads didacticamain per sviluppar ambients d’emprender digitals datiers a l’instrucziun.
Spezialmain dumondas davart il svilup dal «computational thinking» en cumbinaziun cun facturs da motivaziun da vart da las scolaras e scolars, che fan part da purschidas d’enritgiment, èn stadas en il focus. Davart questas lavurs è vegnì rapportà a chaschun da duas dietas internaziunalas (tranter auter da la «14th International Group for Mathematical Creativity and Giftedness Conference» a Karlstad, Svezia) ed igl ha dà publicaziuns da la dieta evaluadas tras peer-review.
Spezialmain interessants en quest connex èn ils arranschaments d’emprender en il rom da lieus d’emprender MINT ordaifer la scola sco p.ex. ils «i-CAMPs» da la SAP dal Grischun. Las concepziuns didacticas dals arranschaments d’emprender ston tegnair pitg ad in examen empiric. In studi accumpagnant als «i-CAMPs» han ins pudì cumenzar il 2025. Il project vegn manà e realisà da la collavuratura scientifica Parvaneh Babari.
Professura
Rumantsch e didactica dal Rumantsch
La professura da rumantsch che porta dapi sia fundaziun l’onn 2025 il num professura da rumantsch e didactica dal rumantsch è sa deditgada durant l’onn da rapport a la cuntinuaziun resp. a la terminaziun da projects da svilup currents. En il rom da la retscha da meds d’instrucziun rumantschs Mediomatix è vegnì publitgà il med d’instrucziun surmiran per la 5avla classa. Ultra da quai èn vegnidas surlavuradas novas ediziuns en auters idioms ed exercizis digitals èn vegnids mess a disposiziun. Plinavant è il svilup da la retscha da meds d’instrucziun Avraportas per emprender rumantsch sco segunda lingua resp. sco lingua estra vegnì promovì. En la perscrutaziun ha la professura collavurà per inoltrar il project dal FNS Atlas dal Grischun rumantsch – Zugänge zur Sprachvariation im rätoromanischen Gebiet Graubündens (requirent: Matthias Grünert). Il project bain dotà è vegnì approvà il settember dal FNS. Plinavant ha la professura prendì part cun atgnas contribuziuns a pliras dietas scientificas en Svizra ed a l’exteriur sco era publitgà artitgels spezialisads. Entras questas activitads sa profilescha la professura pli e pli a l’interfatscha tranter la didactica generala, la perscrutaziun da la didactica dal rom e la sociolinguistica e linguistica da furmaziun applitgada.
Professura
Talian e didactica dal talian
La professura da talian e didactica dal talian guarda enavos sin in onn cun blers eveniments. Il matg 2025 ha gì lieu a Tavau la dieta internaziunala «Plurilinguitad e minoritads linguisticas en in context global», organisada da la professura da talian. Il project QUATTRO, ch’è s’occupà cun il profil da cumpetenza dubel, ha pudì vegnir terminà cun success. Docentas e docents, persunas d’instrucziun, perscrutadras e perscrutaders e studentas e students han lavurà vi da la colliaziun tranter pratica e teoria. En connex cun il tema dal profil da cumpetenza dubel è cumparì l’atun 2025 ina collecziun ch’è vegnida curatada da la professura. L’avust han cumenzà trais novs projects da perscrutaziun. Per il project «Modelli mentali dell’italiano L2 nella scuola elementare», finanzià dal Fond naziunal svizzer, ha la professura pudì gudagnar duas doctorandas. Il segund project cun il titel «Il trattamento dell’errore», che vegn confinanzià dal Center da cumpetenza per la plurilinguitad a Friburg, tematisescha co ir enturn cun sbagls linguistics da vart da persunas d’instrucziun en l’instrucziun da linguas estras. En il terz project, che vegn purtà da l’Uffizi federal da cultura e che porta il titel «Esperire il territorio e la lingua straniera», vai persuenter da realisar materialias e formats da perfecziunament per in’instrucziun bilingua d’in rom tematic en la regiun dal San Bernardino. En quest connex vegnan colliads ils roms natira, uman e societad e las linguas talian e tudestg.
Ulteriurs temas che pudessan interessar Vus